Torfmoos
Sphagnum
De eegentliche Baumeister vun’t Hoochmoor: Torfmoos spiekert veelmols so veel Water as dat sülvst wiggt, maakt sien Ümgeven suer un wasst baven jümmer wieder, wieldat dat ünnen afstarvt un to Torf warrt.
Foto: Gisela Oden-Behrendt
Hamanns Sumpf · Bad Bramstedt
Natur in’t Moor
Kaamt Se mit na Hamanns Sumpf! Twüschen Torfmoos, Wullgras un Moor-Barken lücht in’n Sommer de fleeschfreten Sünndau – un mit en beten Glück wiest sik en Ringelnatter. Entdeckt Se en Stück Natur, dat rar worrn is.
Woans en Moor entsteiht
En Moor entsteiht dor, wo de Bodden jümmer natt is. Planten, de afstorven sünd, warrt ahn Suerstoff nich ganz tersett – se sammelt sik an un warrt över Johrhunnerten to Torf. En leevig Moor wasst dorbi blots bi een Millimeter in’t Johr.
Dat gifft twee Grundtypen:
- Neddermoore kriegt ehr Water ut Grund-, Born- oder Stroomwater. Se hebbt mehr Nährstoffen un entstaht faken ut Seen un Diek, de tolannt – so as dat Moorgelänn Hamanns Sumpf an de Kurbahn, dat woll so bi 9000 Johr oolt is.
- Hoochmoore kriegt ehr Water blots vun’n Regen. Se hebbt bannig wenig Nährstoffen un sünd suer; Torfmoos wasst hier langsam över den Grundwaterspegel rut.
- ≈ 1 mmTorf wasst en Moor in’t Johr
- ≈ 3 %vun dat Land op de Eer sünd Moore
- ≈ ⅓vun’n Kohlenstoff in’n Bodden steekt in Moore
- > 90 %vun de Moore in Düütschland sünd drögleggt
Planten – Överlevenskünstlers in’t Natte
Wokeen in’t Moor wassen will, mutt mit Natt, Süür un wenig Nährstoffen torechtkamen.
Sünndau
Drosera
De lütte Plant, de Fleesch freet, fangt Insekten mit klebrige Drüüsenhoor un maakt so den Stickstoffmangel in’t Moor wedder good.
Foto: Christian Stockmar / OAKB, 2020
Wullgras
Eriophorum angustifolium
In’n Fröhsommer lücht sien witten Fruchtstänn as Wattebüsch över natte Moorflach.
Foto: Franz Xaver, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Klocken-Heid
Erica tetralix
Ehr rosa Blööds-Klöckschen kaamt in’n Sommer op fuchtige, suere Böddens an’n Moorrand – wichtig Freten för Insekten.
Foto: Christian Fischer, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Moor-Bark
Betula pubescens
Se kann natte Fööt beter af as de mehrsten Bööm un wasst faken an Moorrannen un in Brookholt.
Foto: Elke Freese, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
Deerten – rar un spezialiseert
Vele Moorbewahners staht op de Rode List. Mit en beten Glück un Geduld kann man ehr beluern.
Ringelnatter
Natrix natrix
De Slang is nich giftig. Man kennt ehr an de hellen, halfmaanförmigen Placken achter’n Kopp. Se kann bannig goot swemmen un jaagt vör allen Poggen, Krööten un Fisch – ok in uns Moor kann man ehr sehn.
Foto: Christian Stockmar / OAKB, 2020
Krüüzadder
Vipera berus
De schuue Giftslang mit dat Zickzackband sünnt sik geern an Moorrannen. Se haut af, wenn man ehr tofreden lett – bitte Afstand hollen.
Foto: Piet Spaans, CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons
Grote Moosjungfer
Leucorrhinia pectoralis
De rare Libelle leevt an Moorwaters un is in ganz Europa streng schuult.
Foto: Algirdas, Public Domain, Wikimedia Commons
Moore un Klima
Hele Moore sünd de Kohlenstoffspiekers an Land, de an’n mehrsten bringt. Warrt se drögleggt, kummt Luft an den Torf: He tersett sik, un de spiekert Kohlenstoff geiht as Kohlendioxid rut. Drögleggte Moore höört dorüm to de groten Treibhausgasborns in Düütschland.
Moore wedder natt to maken is en wichtigen Bidrag to’n Klimaschutz – un good för de Veelfalt vun de Oorten un den Waterhushollen. Ok in Hamanns Sumpf is meist föfftig Johr lang Heelmoor för Moorbööd wunnen worrn; mehr dorto op uns Siet Geschicht.
Billernawies
De Fotos vun Planten un Deerten ut uns Moor sünd egen Biller vun de OAKB un ehr Fotografen. De annern Fotos kaamt vun Wikimedia Commons, staht ünner free Lizenzen un wiest Moore, Planten un Deerten allgemeen – nich uns Moorgelänn.
- Sünndau in’t Moor – Foto: Christian Stockmar / OAKB
- Torfmoos (Sphagnum) – Foto: Gisela Oden-Behrendt
- Sünndau (Drosera) – Foto: Christian Stockmar / OAKB, 2020
- Wullgras (Eriophorum angustifolium) – Foto: Franz Xaver, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
- Klocken-Heid (Erica tetralix) – Foto: Christian Fischer, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
- Moor-Bark (Betula pubescens) – Foto: Elke Freese, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons
- Ringelnatter (Natrix natrix) – Foto: Christian Stockmar / OAKB, 2020
- Krüüzadder (Vipera berus) – Foto: Piet Spaans, CC BY-SA 2.5, Wikimedia Commons
- Grote Moosjungfer (Leucorrhinia pectoralis) – Foto: Algirdas, Public Domain, Wikimedia Commons